Монгол Хэлэнд Дан Үгээр Шууд Бус Нэрлэлт Үүсэх Зүй Тогтол

Г.Даваажаргал Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 2768 Хамгаалсан он: 2012 Хэлний шууд бус нэрлэлт нь. ойлголтуудын бие биедээ шилжих чанарыг ашиглан, хуучин таньж мэдсэн зүйл дээрээ үндэслэн бодит байдлын шинэ шинж чанарыг тусгах маягаар үүсэн бий болдог ба өөрөөр хэлбэл, нэг юмын нэрийг өөр нэг юманд шилжүүлж нэрлэлт үүсгэж байна гэсэн үг юм. Шууд бус нэрлэлтийг […]


Монгол Хэлний Сүү Цагаан Идээтэй Холбоотой Үг Хэллэгийн Бүтэц, Утга, Орчуулгын Судалгаа

Ж.Ганцэцэг Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 2808 Хамгаалсан он: 2012 Монгол малчдын зан үйл, онцлогийг хадгалан дамжуулах гол хэрэглүүр, үндэсний онцлог үгт тооцогдож буй монгол хэлний сүү цагаан идээтэй холбоотой үг хэллэгийг утга, бүтцийн талаас судалж, англи хэлээр орчуулахад тохиолддог асуудлыг хэл шинжлэл, орчуулгыг онолын үүднээс тайлбарласан болно. Энэхүү зохиолын гол зорилго нь сүү, цагаан идээтэй […]


Монгол Хэлний Тогтвортой Нэгжийг Танин Мэдэхүйн Хэлшинжлэлийн Талаас Судалсан Нь. (Монгол Ардын “Ертөнцийн Гурав”-Ын Жишээн Дээр)

С.Энхжаргал Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 2852 Хамгаалсан он: 2012 Аливаа хэлний тогтвортой хэллэгт тухайн хэлээр хэлэлцэгчдийн ертөнцийг үзэх үзэл, ертөнцийг танин мэдсэн мэдлэг ухааны баримт хадгалагдаж байдаг хэмээх үндэслэлээр монгол ардын ертөнцийн гурвыг монголчуудын хэл-соёл-сэтгэлгээний баримт болох тухайд танин мэдэхүйн хэл шинжлэлийн онолын хүрээнд судлав. Танин мэдэхүйн хэлшинжлэлийн хүрээнд ертөнцийн дүр зураг, багц мэдлэг буюу […]


“Субашид”-Ын Монгол Орчуулгуудын Үгийн Сангийн Судалгаа

О.Дэмчигмаа Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 2829 Хамгаалсан он: 2013 “Субашид”-ын төвд монгол эхүүдийг тулган харгуулж, зургаан монгол орчуулгыг үгийн сангийн бүрэлдэхүүний тухайд цуваа цагийн үүднээс харьцуулан судлахын зэрэгцээ орчуулгын үгийн сангийн хувиргалын асуудал, түүнчлэн оноосон нэр, илт өгүүлэх нэр, ургамал амьтны нэр зэрэг үндэсний онцлог үгийг орчуулгын онол, үгийн сангийн талаас судлав. Чингэхдээ нэг сэдэвт […]


Xix Зууны Уламжлалт Монгол Хэлшинжлэлийн Сэтгэлгээний Хөгжил

Г.Энхтуул Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 2913 Хамгаалсан он: 2013 монгол хэлзүйчдийн тууривсан хэлзүйн бичгүүдийн оргил үе болсон XIX зууны бүтээл тууривлуудын сурвалжийг судалсны үндсэн дээр: 1. Монгол хэлний авиа зүйн тогтолцоог ангилсан туршлагыг бүтцийн үүднээс задлан тайлбарласан. 2. Авианы болон хэлзүйн бүтцийг тогтоосон туршлагыг орчин үеийн хэлшинжлэлийн үүднээс судлан шинжилсэн. 3. Уламжлалт хэлшижлэлийн нэр томъёоны […]


Монгол Хэлний Орон Цагийн Харьцааны Нэрийн Утга, Бүтцийн Онцлог

Ч.Бямбаханд Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 2914 Хамгаалсан он: 2013 Монгол хэл судлалын баялаг уламжлалд, орон цагийн харьцааны нэрийг тусгайлан судалсан бүтээл ховор хийгээд хэл найруулгад гүйцэтгэх үүрэг, хам бүтцэд илрэх утга, хэлбэр, мөн утга хэлбэрийн хувиргал, хэрэглээний асуудал сургалт, судалгаанд нэг мөр болж шийдэгдээгүй байна. Иймд монгол хэлэнд “дайвар үг” гэх нэр томъёогоор хэрэглэгдэж байсан […]


Монголчуудын Нутгийн Аялгууг Хэл Хамгаалах Бодлогын Хүрээнд Судалсан Нь

Я.Бадамсүрэн Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 3037 Хамгаалсан он: 2014 Энэүү нэг сэдэвт бүтээл нь орчин үеийн нийгмийн хэлшинжлэл, хэлний бодлого, хэл төлөвлөлтийн судалгаанд чиглэгдсэн болно. Даяаршил нь нийгэм, эдийн засаг, мэдээлэл харилцаа гэх мэт олон салбарт хүчтэй нөлөөлөхийн зэрэгцээ аливаа улс үндэстний хэл соёлын амьдралд ч ихээхэн өөрчлөлт, хувьсалыг буй болгож байна. Нэг талаас лигвафранка […]


Орчин Цагийн Монгол Хэлний Туслах Үгийн Тогтолцоо, Утга, Үүрэг, Хэрэглээ

Н.Мөнхцэцэг Салбар: Нийгэм Улсын дугаар: 3023 Хамгаалсан он: 2014 Энэхүү судалгааны бүтээл нь Судалгааны ажлын шинэлэг тал 1. Монгол хэл шинжлэлд туслах үгсийн аймгийн ангилалд онол арга зүйн задлан шинжилгээ хийж, хэлний тогтолцоон дахь туслах үгсийн байр суурь, үүргийг шинээр тодорхойлохыг оролдсоноороо өвөрмөц юм. 2. Орчин цагийн монгол хэлний туслах үгсийн аймгийг монгол хэл шинжлэлд […]


Түүхэн Харьцуулсан Судалгааны Орчин Үеийн Ач Холбогдол

Алтай судлалын төвийн ЭША С.Энхбадрах Abstract - The author assumes that comparative historical research methods are very important for public mother language education and real result of combining those methods with interdependence between language and thought.  Moreover, he made own proposal to identify the right form and meaning of some words which are variously used in […]


12

Их Эрдэмтэн Б.ринчин Хигэд Хафунга

( уг гарчаг:Их эрдэмтэн Б.Ринчин Хуфангагийн өмнө сунаж мөргөж байжээ) Dr. Ph. Бодонгууд Ж.Баатарцогт [Монгол Улс]     Дорно дахиныг латинчлах бол агуу их хувьсгал мөн гэсэн нь Лениний айлдвар байсан ажээ. Энэхүү айлдварын хүрээнд БНХАУ-ын Үндэсний төв хэвлэлийн газарт ажиллаж байсан Зөвлөлтийн сургагч Черчешенко, Тодоева нар хуучин монгол үсгийг шинэ үсэг буюу славжин үсгээр солих […]